Hartslag en rusthartslag

Naast HRV — de variatie in tijd tussen hartslagen — is hartslag (HR) een andere gangbare maat. Ze beschrijven verschillende kenmerken van dezelfde hartslagregistratie en worden beide beïnvloed door context en meetomstandigheden. Deze pagina legt uit hoe je hartslag en rusthartslag kunt lezen zonder één getal tot een diagnose te maken.

Wat is een normale rusthartslag?

Er is geen enkele waarde die kan bepalen of een individu gezond is. Een onderzoek met draagbare apparaten bij meer dan 90,000 volwassenen vond grote verschillen tussen mensen en verbanden met leeftijd, geslacht, slaap, BMI en seizoen (Quer et al., 2020). Een waarde moet worden geïnterpreteerd samen met klachten, context, medicatie, ritme en zo nodig een passende klinische beoordeling.

Waarom is mijn rusthartslag hoog?

Een ochtendwaarde boven je gebruikelijke waarde kan samengaan met korte slaap, alcohol, lichamelijke activiteit, ziekte, psychologische opwinding, medicatie, temperatuur of meetverschillen. De waarde alleen kan niet bepalen welke factor de oorzaak was (Quer et al., 2020).

Hartslag en HRV zijn verschillend

  • Hartslag (HR) … hoe vaak je hart per minuut slaat. De "snelheid" op een bepaald moment
  • HRV … hoeveel de intervallen tussen hartslagen schommelen. De "manier van variëren"

Zelfs bij dezelfde 60 bpm kunnen hartslagintervallen verschillende patronen volgen. HR beschrijft de gemiddelde snelheid; HRV vat intervalvariatie samen met een vastgestelde maat en registratieprotocol. Geen van beide stelt op zichzelf vast "hoe je lichaam er nu aan toe is".

Op groepsniveau verhoogt inspanning vaak HR en kan het HRV tijdelijk veranderen. Langzaam ritmisch ademen kan beide metingen ook veranderen. De richting en grootte zijn niet bij iedereen gelijk en het patroon diagnosticeert geen stress of herstel.

Hartslag (bpm) RHR 0:00 12:00 24:00 Slaap Overdag

Figuur: de hartslag daalt doorgaans tijdens de slaap en stijgt overdag. De stippellijn stelt iemands rusthartslag (RHR) voor. Deze figuur is illustratief en toont geen werkelijke metingen.

Rusthartslag (RHR)

Je rusthartslag (RHR) is een schatting van het aantal slagen per minuut onder rustomstandigheden. De trainingstoestand kan op groepsniveau samenhangen met een lagere RHR, maar een lagere waarde is niet automatisch beter. Vergelijkbare meetomstandigheden maken persoonlijke vergelijkingen makkelijker.

  • Een meta-analyse van grote cohortonderzoeken beschreef een verband tussen een hogere rusthartslag en een verhoogd risico op sterfte door alle oorzaken en door cardiovasculaire oorzaken (Zhang et al., 2016)
  • RHR die dagelijks met draagbare apparaten wordt gemeten toont grote individuele verschillen en blijkt te variëren met leeftijd, geslacht, slaap, BMI, seizoen en meer (Quer et al., 2020)

Er is geen enkele RHR-waarde die gezondheid kan bevestigen. Waarden lopen sterk uiteen en klachten, ritme, context, medicatie en meetkwaliteit blijven van belang.

Daarom richten we ons op "je eigen uitgangsniveau"

Balans is Feelmo's eigen referentiescore. HRV beschrijft veranderingen in de tijd tussen hartslagen. De score meet het autonome zenuwstelsel, emoties, vermoeidheid of herstel niet rechtstreeks en is geen ranglijst ten opzichte van andere mensen.

Een ochtend met een hogere waarde dan gebruikelijk

Een ochtend-RHR boven je gebruikelijke waarde kan samengaan met slaap, alcohol, activiteit, temperatuur, ziekte, medicatie, stress of meetomstandigheden. Het stelt op zichzelf geen vermoeidheid of oorzaak vast.

Beoordeel niet op basis van het getal van één dag of iets goed of slecht is. RHR stijgt en daalt van nature. Bekijk een trend over meerdere dagen samen met slaap, activiteit, alcohol, medicatie, koorts en andere context. Een verandering alleen kan je niet vertellen dat een specifieke handeling, zoals rust of een ademoefening, nodig is (Quer et al., 2020).

Ook een lagere ochtendwaarde dan gebruikelijk heeft verschillende mogelijke verklaringen en bewijst niet dat het herstel voltooid is.

Een kanttekening

Dit zijn verbanden op bevolkingsniveau en Feelmo diagnosticeert geen ziekte. Als een verandering die je zorgen baart aanhoudt of als je je plotseling heel anders voelt dan gewoonlijk, beslis dan niet zelf maar raadpleeg een medisch professional.

Verschillen tussen ochtend, dag en nacht

De hartslag verandert ook volgens een ritme gedurende de dag.

  • Tijdens de slaap … bij veel mensen vaak lager, terwijl deze nog steeds varieert met slaapfase, ademhaling en gezondheid
  • Overdag … stijgt bij activiteit, praten, cafeïne, reizen enzovoort
  • Tijdens inspanning of spanning … stijgt tijdelijk sterk (dit is een natuurlijke reactie)

Registraties in rust kunnen makkelijker te vergelijken zijn dan registraties tijdens activiteit.

Over meten aan de pols

Polssensoren zoals Apple Watch geven doorgaans metingen met meer ruis wanneer je je arm veel beweegt. Metingen terwijl je rustig zit of slaapt zijn vaak stabieler. Zie ook Apple Watch optimaal gebruiken voor tips over meten aan de pols.

Hoe Feelmo ermee omgaat

Balans is geen medische schaal of ranglijst ten opzichte van andere mensen. De zes gezichten van metgezellen zijn personages in de productinterface waarvan de weergaveregels niet openbaar zijn, geen metingen van emoties, vermoeidheid, stress, herstel of gezondheid.

Hoe je de score leest

  • Een score of personageweergave is een referentie in de app, geen bewijs van slecht of goed herstel.
  • Besluit over activiteit en rust op basis van je werkelijke klachten, ervaring en omstandigheden, niet één getal.

Zie Balansscore voor interpretatie, HRV begrijpen voor meetwetenschap en Leeftijd, geslacht en individuele verschillen voor variatie op bevolkingsniveau.

Referenties

  1. Zhang D, Shen X, Qi X. Resting heart rate and all-cause and cardiovascular mortality in the general population: a meta-analysis. CMAJ. 2016;188(3):E53–E63.
  2. Quer G, Gouda P, Galarnyk M, Topol EJ, Steinhubl SR. Inter- and intraindividual variability in daily resting heart rate and its associations with age, sex, sleep, BMI, and time of year: Retrospective, longitudinal cohort study of 92,457 adults. PLoS One. 2020;15(2):e0227709.
  3. Umetani K, Singer DH, McCraty R, Atkinson M. Twenty-four hour time domain heart rate variability and heart rate: relations to age and gender over nine decades. Journal of the American College of Cardiology. 1998;31(3):593–601.

Over de aangehaalde referenties

Het bovenstaande illustreert de algemene wetenschappelijke achtergrond van hartslag en HRV; het bewijst niet de effectiviteit van de Feelmo-app zelf. De inhoud van deze pagina is geen basis voor medische beslissingen. Feelmo is geen medisch hulpmiddel en diagnosticeert of behandelt geen enkele aandoening.

Hartslag en rusthartslag | Feelmo