Verandert HRV tijdens de menstruatiecyclus? Zo lees je een lagere waarde vóór je menstruatie

Wat is HRV eigenlijk?

Hartslag is het aantal keer dat je hart per minuut klopt. HRV, hartslagvariabiliteit, beschrijft hoeveel de tijd tussen opeenvolgende slagen varieert. Het hart klopt niet altijd met precies dezelfde tussenpozen als een metronoom.

Apples Gezondheid berekent die spreiding met de SDNN-methode en legt de waarde meestal vast in milliseconden. HRV houdt verband met het autonome zenuwstelsel dat het hart regelt, maar meet dat zenuwstelsel niet rechtstreeks.

HRV verandert ook met leeftijd, ademhaling, houding en meettijdstip. Slaap, beweging, alcohol, gezondheid en medicijnen kunnen eveneens invloed hebben. Er bestaat daarom geen universele grens waarboven of waaronder een getal voor iedereen normaal is.

Wat betekenen de eerste en tweede helft van de cyclus?

De eerste dag van de menstruatie telt als cyclusdag 1. De folliculaire fase loopt van het begin van de menstruatie tot de eisprong; de luteale fase loopt van de eisprong tot de volgende menstruatie. Met ‘vóór de menstruatie’ wordt meestal het latere deel van de luteale fase bedoeld.

De dag van de eisprong verschilt echter tussen mensen en tussen cycli van dezelfde persoon. De eisprong valt niet altijd op dag 14. Alleen de begindatum van de menstruatie vastleggen laat niet zien of er een eisprong was en wanneer.

• Folliculaire fase: van het begin van de menstruatie tot de eisprong
• Ovulatiefase: de periode waarin een eicel vrijkomt; een kalender alleen bepaalt de precieze dag niet
• Luteale fase: van na de eisprong tot de volgende menstruatie
• Premenstruele periode: doorgaans de late luteale fase; het aantal dagen verschilt per persoon

Onderzoek vindt gemiddeld lagere waarden in de tweede helft

In 2019 verscheen een analyse van 37 onderzoeken met samen 1.004 deelnemers. HRV uitgedrukt als RMSSD of HF was gemiddeld lager na dan vóór de eisprong.

Om de omvang van de verandering tussen onderzoeken op dezelfde schaal te vergelijken, gebruikte deze analyse de maat d. De uitkomst was d = −0,39; het minteken betekent dat de waarde na de eisprong lager was. Het betekent niet dat HRV met 39% daalt.

Het 95%-betrouwbaarheidsinterval, dat de onzekerheid van de uitkomst weergeeft, liep van −0,67 tot −0,11.

Bij een fijnere indeling van de cyclus werd een statistisch aantoonbare afname gevonden in vijf onderzoeken met 200 deelnemers die de menstruatie met de premenstruele periode vergeleken, en in acht onderzoeken met 280 deelnemers die de midden- tot late folliculaire fase met de premenstruele periode vergeleken.

Het aantal onderzoeken was echter beperkt en de resultaten verschilden sterk. Dit gemiddelde voorspelt niet rechtstreeks wat bij een individu gebeurt. Voor andere combinaties van fasen werd geen duidelijk verschil gevonden. We kunnen niet zeggen dat HRV na de eisprong voortdurend even laag blijft.

In 2026 verscheen een overzicht van 16 wearable-onderzoeken. Daarvan onderzochten 15 studies samen 15.273 mensen met een natuurlijke cyclus. HRV was doorgaans hoger aan het begin en lager richting het einde van de cyclus. Voor HRV berekend uit hartslagintervallen rapporteerden de afzonderlijke onderzoeken verschillen van ongeveer 3–9%.

Geen van beide overzichten toont echter aan dat HRV bij iedereen vóór de menstruatie daalt. Apparaten, berekeningen, meetmomenten en de indeling van de cyclus verschilden. In het overzicht uit 2026 waren de methoden zo uiteenlopend dat de resultaten niet in één gezamenlijke getalsmatige analyse werden samengevoegd.

Individuele verschillen verdienen aandacht

In een ander onderzoek uit 2026 maten 21 mensen met een natuurlijke cyclus dagelijks hun HRV. Met urinetests voor luteïniserend hormoon (LH), dat vóór de eisprong stijgt, werd de eisprong geschat. De cycli werden vervolgens op basis van die geschatte dag uitgelijnd.

Er werd geen gemeenschappelijk veranderingspatroon voor iedereen gevonden, maar wel verschillende patronen per persoon. Een slechtere slaapkwaliteit en meer stress of vermoeidheid hingen samen met lagere RMSSD-waarden. Daarmee is geen oorzakelijk verband aangetoond.

Deze uitkomst weerlegt de eerdere studies niet. Andere deelnemers, meetmethoden en manieren om cycli uit te lijnen kunnen andere resultaten geven. Wat we nu weten: groepsgemiddelden laten een tendens zien, terwijl individuele patronen ingewikkelder zijn.

Dezelfde naam HRV, verschillende berekeningen

HRV kan op verschillende manieren worden berekend. De namen lijken op elkaar, maar beschrijven net andere aspecten.

• SDNN: de spreiding van alle normale hartslagintervallen tijdens de meting
• RMSSD: de verschillen tussen opeenvolgende hartslagintervallen
• HF: veranderingen in hartslagintervallen met een frequentie in de buurt van die van de ademhaling

Vijf controles bij een lagere HRV vóór de menstruatie

1. Bekijk wanneer en hoe is gemeten

   Kijk of de meting plaatsvond tijdens de slaap, na het wakker worden of tijdens mindfulness. Controleer ook of er die dag uitzonderlijk weinig registraties waren.

2. Vergelijk met je eigen recente waarden, niet met anderen

   Bekijk het verloop van enkele weken met dezelfde Apple Watch in plaats van leeftijdsgemiddelden of cijfers op sociale media. Trek geen conclusie uit één stijging of daling.

3. Voeg de cyclusdata toe

   Noteer de start van de menstruatie en hoeveel dagen vóór de volgende menstruatie of op welke menstruatiedag een meting viel. Een door een app voorspelde eisprong is geen bevestigde eisprong.

4. Bekijk slaap en je gevoel samen

   Neem slaapduur, nachtelijk wakker worden, rusthartslag, pijn, vermoeidheid, stemming, alcohol en zware inspanning mee. HRV alleen kan de oorzaak niet vaststellen.

5. Bekijk meerdere cycli

   Kijk zo mogelijk over ongeveer twee tot drie cycli of langer of een vergelijkbaar patroon in dezelfde fase terugkomt, of juist per cyclus verschilt. Dit is een praktische richtlijn voor terugkijken, geen door onderzoek vastgestelde noodzakelijke meetduur. Ook een terugkerend patroon bewijst niet dat de cyclus de oorzaak is.

Gebruik de cyclus in Feelmo als achtergrondinformatie

In Feelmo staat eerst je eigen ervaring centraal: slaperigheid, pijn, vermoeidheid of somberheid. Als je daar menstruatiedata, slaap, hartslag en HRV naast legt, kun je makkelijker terugkerende patronen herkennen.

Feelmo’s Balance is een eigen indicator om je dagelijkse toestand terug te kijken. Het is geen test voor hormoonspiegels, eisprong, premenstrueel syndroom (PMS) of het autonome zenuwstelsel. Als cyclus, HRV en je gevoel tegelijk veranderen, blijkt daaruit op zichzelf geen oorzaak of behandelingseffect.

Bekijk anticonceptie, zwangerschap en overgang afzonderlijk

De belangrijkste studies hierboven gingen over mensen met een natuurlijke cyclus die geen hormonale middelen gebruikten. De uitkomsten zijn niet zonder meer van toepassing bij gebruik van bijvoorbeeld de combinatiepil, tijdens zwangerschap, na de bevalling, bij borstvoeding of tijdens de overgang.

Het overzicht uit 2026 bevat ook onderzoek naar hormonale anticonceptie en de periode na de menopauze. Het aantal studies en de indeling blijven echter beperkt. Ook bij onregelmatige cycli kun je de folliculaire of luteale fase niet alleen uit kalenderdata afleiden. Gebruik je registraties als ondersteuning bij overleg met bijvoorbeeld een arts.

Wat HRV alleen niet kan bepalen

Keren lichamelijke of emotionele klachten vóór de menstruatie elke maand terug en hinderen ze werk, school of het huishouden, raadpleeg dan een arts of gynaecoloog, ongeacht de HRV. Twee tot drie maanden met klachten en menstruatiedata kunnen helpen het verloop uit te leggen. Wacht bij plotselinge hevige pijn, veel bloedverlies of flauwvallen niet tot je registraties compleet zijn, maar zoek medische hulp.

• Of en wanneer een eisprong plaatsvond
• Of sprake is van PMS, premenstruele dysfore stoornis (PMDD), zwangerschap of een gynaecologische aandoening
• Of je autonome zenuwstelsel ‘ontregeld’ is
• Of je die dag kunt sporten of beter moet rusten
• De oorzaak van pijn, bloedverlies of stemmingsveranderingen